Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed · Verlichting
Verlichting in gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed: wat de SRI meet
De SRI meet bij verlichting niet de lamp, maar de regeling: gaat het licht vanzelf uit als niemand er is, en dimt het mee met het daglicht. Dit is vaak het goedkoopste domein om punten te halen.
In het kort
- 1Deze pagina laat zien hoe de Smart Readiness Indicator het domein Verlichting beoordeelt bij gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed.
- 2Bij gemeentehuizen, bibliotheken en wijkcentra weegt verlichting voor het volledige gewicht mee in de score, omdat gebruikstijden sterk verschillen.
- 3Automatische aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling zijn vaak de goedkoopste manier om de score van een gebouw te verbeteren.
Weging van dit domein voor dit gebouwtype
Welke diensten meetellen
| Dienst | Laagste niveau | Hoogste niveau | Advies |
|---|---|---|---|
| Aanwezigheidsregeling voor binnenverlichting L-1a · A · 4 niveaus | Handmatige aan/uit-schakelaar | Automatische detectie (handmatig aan/gedimd of automatisch uit) | hoogste niveau |
| Regeling van het kunstlichtvermogen op basis van het daglichtniveau L-2 · 5 niveaus | Handmatig (centraal) | Automatisch dimmen inclusief scenegestuurde lichtregeling (tijdens bepaalde tijdsintervallen worden dynamische, aangepaste lichtscenes ingesteld, bijvoorbeeld op het gebied van verlichtingssterkte, verschillende gecorreleerde kleurtemperatuur (CCT) en de mogelijkheid om de lichtverdeling in de ruimte aan te passen aan bijvoorbeeld ontwerp, menselijke behoeften of visuele taken) | – |
Rekenvoorbeeld
Staat alles in dit domein op niveau 0, dan draagt het domein niets bij. Op het hoogste niveau voor alle diensten stijgt de indicatieve totaalscore van dit gebouwtype met ongeveer 4 procentpunt (van 33 naar 37 procent, met alle andere domeinen op niveau 1).
Waarom telt verlichting zo zwaar mee bij dit vastgoed?
Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed heeft een gemengd gebruikspatroon. Een bibliotheek is overdag open, een wijkcentrum vooral 's avonds, een theater onregelmatig.
Bij dit soort gebouwen krijgt het domein Verlichting het maximale gewicht binnen de Smart Readiness Indicator (SRI), namelijk 3 van de 3 punten. Dat komt doordat een goede lichtregeling hier direct energieverspilling voorkomt, juist door de wisselende bezetting.
Wat meet de SRI precies bij verlichting?
De SRI kijkt niet naar het type lamp, maar naar de regeling erachter. Gaat het licht vanzelf uit als een ruimte leeg is? Past de sterkte zich aan aan het daglicht?
Dit wordt getoetst via twee smart-ready diensten. De eerste, L-1a, gaat over aanwezigheidsregeling voor binnenverlichting. Deze dienst kent vier functionaliteitsniveaus, van een handmatige schakelaar (niveau 0) tot automatische detectie met handmatig aanzetten en automatisch uitschakelen (niveau 3).
De tweede dienst, L-2, betreft de regeling van het kunstlichtvermogen op basis van het daglichtniveau. Hier lopen de niveaus van handmatige bediening per ruimte (niveau 1) tot automatisch dimmen met scenegestuurde lichtregeling (niveau 4). Bij dat hoogste niveau passen lichtscenes zich aan aan tijdstip, taak of behoefte.
Waarom is dit domein vaak de snelste winst?
Van alle domeinen binnen de SRI-methodiek is verlichting doorgaans het goedkoopst om te verbeteren. Sensoren en dimregelingen zijn relatief eenvoudig na te installeren, ook in bestaande gemeentelijke gebouwen.
Voor een portefeuille met een voorbeeldfunctie en rapportageplicht is dit een logisch startpunt. De investering is beperkt, terwijl de score op dit domein snel kan stijgen van niveau 0 of 1 naar niveau 2 of 3.
Wat betekent dit voor de portefeuille als geheel?
Gemeenten beheren doorgaans meerdere gebouwtypen tegelijk, met uiteenlopende gebruikstijden en functies. Een portefeuille-aanpak werkt hier beter dan losse beoordelingen per gebouw.
Door verlichting als eerste domein aan te pakken, ontstaat een consistente basis voor de hele portefeuille, voordat naar duurdere domeinen zoals verwarming of ventilatie wordt gekeken.
Wat betekent dit voor u
- Eigenaar
- Breng eerst in kaart welk functionaliteitsniveau elke locatie nu haalt voor aanwezigheidsregeling en daglichtregeling, want dit domein levert vaak de snelste verbetering van de score op tegen relatief lage kosten. Vaak zijn er subsidiemogelijkheden voor dit type verbetering, wat de investering nog aantrekkelijker maakt voor een gemeentelijke portefeuille.
- Huurder
- Gebruikers van een bibliotheek of wijkcentrum merken vooral dat licht vanzelf aan- en uitgaat bij aanwezigheid, en dat de verlichting meebeweegt met het daglicht buiten. Dit voorkomt onnodig fel licht op een zonnige dag en onnodige verlichting in een lege ruimte.
- Adviseur
- Let bij de beoordeling op het verschil tussen automatisch schakelen en automatisch dimmen, want dit onderscheid bepaalt of een gebouw op niveau 2, 3 of 4 scoort voor de dienst L-2. Houd bovendien rekening met de gemengde gebruikstijden binnen de portefeuille, omdat dit de prioritering tussen gebouwen kan beïnvloeden.
Volgende stap
Wilt u weten waar uw gebouw staat?