De zeven impactcriteria

De eerste ontwerpen van de SRI keken vooral naar energie. Tijdens de voorbereiding bleek dat te smal. Een gebouw dat de ventilatie terugregelt, bespaart energie, maar kan de luchtkwaliteit verslechteren. Een gebouw dat alles automatiseert, kan gebruikers het gevoel geven dat zij niets meer te zeggen hebben.

De verordening koos daarom voor zeven effecten naast elkaar. Zo wordt zichtbaar dat een maatregel op het ene criterium wint en op het andere niets doet. Dat maakt de uitkomst eerlijker en bruikbaarder dan één getal. Het verklaart ook waarom een gebouw met een goed energielabel een matige SRI-score kan hebben.

De criteria zijn hieronder gegroepeerd per kernfunctionaliteit. De volgorde is die van bijlage I bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2020/2155.

Energie-efficiëntie is het criterium waar de meeste mensen aan denken. Het gaat om de energie die de regeling bespaart ten opzichte van hetzelfde gebouw zonder die regeling. Een voorbeeld: verwarming per ruimte in plaats van per gebouw. Of een pomp die zijn toerental aanpast aan de vraag. In verwarming zit vaak de grootste besparing.

Onderhoud en storingsvoorspelling gaat over falen dat u ziet aankomen. Een gebouw dat een dalend rendement van de warmtepomp meldt, voorkomt een uitval midden in de winter. Storingsdetectie is ook een van de eisen bij de verplichte gebouwautomatisering. Dit criterium en energie-efficiëntie vormen samen de eerste kernfunctionaliteit.

Comfort gaat over een binnenklimaat dat klopt zonder dat iemand moet ingrijpen. Denk aan zonwering die zakt voordat de zon binnen valt, of aan een naregeling die de temperatuur per zone vasthoudt. Klachten over te warm of te koud dalen meestal zichtbaar als dit criterium hoog scoort.

Gemak gaat over handelingen die het gebouw overneemt. Verlichting die vanzelf uitgaat in een lege vergaderzaal is het bekendste voorbeeld. Ook een laadpaal die zelf de laadsessie plant, telt hier mee.

Gezondheid, welzijn en toegankelijkheid gaat over lucht, licht en bediening. Vraaggestuurde ventilatie op basis van CO2 is het duidelijkste voorbeeld: schoner bij drukte, zuiniger bij leegstand. Toegankelijkheid hoort er ook bij, bijvoorbeeld bediening die werkt voor mensen met een visuele beperking.

Informatie aan gebruikers gaat over inzicht. Een display in de hal met het actuele verbruik, een maandrapport per huurder of een melding bij afwijkend gedrag. Zonder informatie blijft een slim gebouw een zwarte doos. In het domein monitoring en regeling zitten de meeste diensten die hierop scoren.

Het zevende criterium staat alleen in de derde kernfunctionaliteit. Het gaat over meebewegen met het energienet. Kan het gebouw zijn verbruik verschuiven naar een moment met veel zon op het dak? Kan het laden van auto's wachten tot na de avondpiek? Kan een batterij of een warmtebuffer die verschuiving mogelijk maken?

Omdat dit criterium in zijn eentje een derde van de score draagt, weegt het zwaar. Veel bestaande utiliteitsgebouwen scoren hier bijna nul. Dat verklaart een groot deel van het verschil tussen een gevoel van moderniteit en een tegenvallende uitkomst. Zie energieflexibiliteit voor de achtergrond.

Tegelijk is dit het criterium waar de winst het snelst zit. Een omvormer die op een prijssignaal reageert, of laadpalen met slim laden, verhogen de score op flexibiliteit meteen. De maatregelen staan in de maatregelenlijst.