De EPBD van 2024 samengevat

De richtlijn energieprestatie gebouwen bestaat sinds 2002 en is meerdere keren herzien. De versie van 2024 wordt vaak EPBD IV genoemd. Zij vervangt de eerdere richtlijn en koppelt de gebouwde omgeving aan het doel van klimaatneutraliteit in 2050.

Nieuw is de nadruk op de bestaande voorraad. Eerdere versies richtten zich vooral op nieuwbouw. Deze versie stelt eisen aan de slechtst presterende gebouwen die er al staan. Daarnaast bevat zij voor het eerst concrete eisen aan installaties en regeling, waaronder de verplichte gebouwautomatisering.

Een richtlijn werkt niet rechtstreeks. Elke lidstaat zet de bepalingen om in eigen wetgeving. In Nederland gebeurt dat via het Besluit bouwwerken leefomgeving en aanverwante regelingen. De data hieronder zijn Europese uiterste termijnen; nationale invulling kan strenger zijn.

Het nulemissiegebouw vervangt het begrip bijna-energieneutraal gebouw. Zo'n gebouw heeft een zeer lage energiebehoefte en gebruikt ter plaatse geen fossiele brandstof. Nieuwe gebouwen van overheidsinstanties moeten hieraan voldoen vanaf 1 januari 2028, alle overige nieuwbouw vanaf 1 januari 2030.

Voor de bestaande utiliteitsbouw komen minimumnormen voor energieprestatie. Lidstaten stellen drempels vast zodat eerst de slechtst presterende gebouwen worden verbeterd: het slechtste deel van de voorraad in 2030, een groter deel in 2033. Welke gebouwen dat zijn, hangt af van de nationale uitwerking en van de nationale energielabelverdeling.

Voor woongebouwen kiest de richtlijn een ander instrument: een nationaal traject voor het gemiddelde energiegebruik van de voorraad, in plaats van een norm per gebouw. Zie ook gelden de regels voor woongebouwen.

De richtlijn verplicht zonne-energie op geschikte daken. Dat gebeurt gefaseerd, te beginnen bij nieuwe utiliteits- en overheidsgebouwen en later bij bestaande gebouwen boven een oppervlaktegrens. De precieze grenzen en data staan in artikel 10 en in de nationale uitwerking.

Voor laadinfrastructuur gelden eisen bij nieuwbouw en bij ingrijpende renovatie van gebouwen met parkeerplaatsen. Er komen laadpunten en voorbereidende bekabeling, met strengere eisen voor kantoren. Dat raakt direct het SRI-domein laden van elektrische voertuigen, waar slim laden punten oplevert.

Artikel 13 verplicht een gebouwautomatiserings- en controlesysteem in utiliteitsgebouwen met een nominaal vermogen boven 290 kW, sinds eind 2024. Vanaf eind 2029 zakt die grens naar 70 kW. De eisen aan zo'n systeem staan op de pagina over de 290 kW-drempel.

Lidstaten moeten een vrijwillig renovatiepaspoort aanbieden. Dat is een stappenplan voor een gebouw: welke maatregelen in welke volgorde leiden tot een nulemissiegebouw. Het paspoort is bedoeld om deelrenovaties te voorkomen die een latere stap blokkeren.

Het energielabel krijgt een geharmoniseerde schaal van A tot G. Klasse A staat voor het nulemissiegebouw. Klasse G staat voor de slechtste 15 procent van de voorraad. Dat maakt labels tussen landen beter vergelijkbaar. De SRI blijft daarnaast bestaan als aparte maatstaf voor slimme regeling.

Artikel 15 regelt de SRI zelf. De indicator blijft vrijwillig voor lidstaten. De Commissie moet uiterlijk 30 juni 2026 rapporteren over de testfases en uiterlijk 30 juni 2027 een gedelegeerde handeling aannemen. Zie artikel 15 en wordt de SRI verplicht.