Artikel 15: de SRI in de richtlijn

Artikel 15 draagt het opschrift over de indicator voor de mate waarin een gebouw geschikt is voor slimme toepassingen. Het bouwt voort op artikel 8 van de vorige richtlijn. Daarmee werd de SRI in 2018 geïntroduceerd en in 2020 uitgewerkt in twee verordeningen.

Het uitgangspunt blijft ongewijzigd: lidstaten mogen het gemeenschappelijke Europese schema toepassen. Zij hoeven dat niet. Zestien lidstaten hebben een testfase uitgevoerd, waaronder Finland, Italië en Tsjechië. Nederland heeft dat niet gedaan. Zie regels per land.

Nieuw ten opzichte van 2018 is dat het artikel de vrijblijvendheid begrenst. Er staan nu twee termijnen in, en de tweede leidt tot een verplichting voor een deel van de gebouwvoorraad. Daarmee is de vraag niet meer of, maar wanneer en voor welke gebouwen.

De eerste termijn is verstreken. Uiterlijk 30 juni 2026 moest de Commissie verslag doen van de testfases. Bij de controle op 9 september 2026 was zo'n publicatie niet gevonden. Er stond niets op de website van de Commissie en niets in het register van documenten.

Een gemiste rapportagetermijn heeft geen directe rechtsgevolgen. Het rapport is wel de inhoudelijke basis voor de gedelegeerde handeling. Uit de testfases komen de praktische vragen: hoe lang duurt een beoordeling, hoe betrouwbaar zijn de scores tussen beoordelaars, en hoe verhoudt de indicator zich tot het energielabel.

Wie de ontwikkeling wil volgen, kan letten op twee signalen: publicatie van het rapport en de start van een openbare raadpleging over de ontwerphandeling. Beide gaan doorgaans vooraf aan een gedelegeerde handeling. Zie het nieuwsoverzicht van dit platform.

Een gedelegeerde handeling is regelgeving die de Commissie zelf vaststelt binnen de grenzen die de richtlijn stelt. Artikel 32 regelt die bevoegdheid. Het Europees Parlement en de Raad krijgen na vaststelling een periode om bezwaar te maken. Maken zij geen bezwaar, dan treedt de handeling in werking.

Anders dan een richtlijn werkt een verordening of gedelegeerde handeling wel rechtstreeks. Toch zullen er nationale stappen nodig zijn, bijvoorbeeld voor de eisen aan beoordelaars, voor registratie en voor handhaving. Reken daarom niet op een verplichting die van de ene op de andere dag geldt.

Wat de handeling precies gaat eisen, ligt niet vast. Open vragen zijn onder meer welke methode verplicht wordt, hoe vaak een beoordeling moet worden herhaald en of er een minimumscore komt. Zie wordt de SRI verplicht voor de stand van zaken.

Het artikel zegt niets over wie een beoordeling mag uitvoeren. De eisen aan beoordelaars blijven een nationale zaak, net als bij het energielabel. Daardoor verschilt de kwaliteitsborging per land, en in Nederland ontbreekt zij nog. Zie de beoordelaars.

Het artikel schrijft ook geen minimumscore voor. Een verplichte beoordeling is iets anders dan een verplicht resultaat. Een gebouw met een lage klasse voldoet dus aan de plicht zodra het is beoordeeld, tenzij een lidstaat verder gaat.

Ten slotte zegt het artikel niets over de kosten of over de frequentie van een herbeoordeling. Die keuzes komen naar verwachting in de gedelegeerde handeling of in de nationale uitwerking terecht.