Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed · Koeling
Koeling in gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed: wat de SRI meet
Koeling is de spiegel van verwarming: per ruimte regelen, voorkomen dat verwarming en koeling tegen elkaar in werken, koude opslaan als stroom goedkoop is, en de koelmachine laten meebewegen met de werkelijke vraag.
In het kort
- 1Deze pagina laat zien hoe slim gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed omgaat met koeling.
- 2Bij dit gebouwtype telt het domein koeling zwaar mee: het krijgt een wegingsfactor van 2 op de 3.
- 3De tabellen tonen per smart-ready dienst welk functionaliteitsniveau haalbaar is, van eenvoudige regeling tot volledige netkoppeling.
Weging van dit domein voor dit gebouwtype
Welke diensten meetellen
| Dienst | Laagste niveau | Hoogste niveau | Advies |
|---|---|---|---|
| Regeling van de koelafgifte C-1a · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Individuele ruimteregeling met communicatie en aanwezigheidsdetectie | niveau 2 of hoger |
| Afgifteregeling voor TABS (koelmodus) C-1b · 4 niveaus | Geen automatische regeling | Geavanceerde centrale automatische regeling met intermitterend bedrijf en/of terugkoppeling op basis van de ruimtetemperatuur | – |
| Regeling van de temperatuur van koudwater in het distributienet (aanvoer of retour) C-1c · 3 niveaus | Constante temperatuurregeling | Vraaggestuurde regeling | – |
| Regeling van distributiepompen in netwerken C-1d · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Toerengeregelde pompsturing (extern vraagsignaal) | – |
| Interlock: gelijktijdig verwarmen en koelen in dezelfde ruimte voorkomen C-1f · 3 niveaus | Geen interlock | Volledige interlock (het regelsysteem zorgt ervoor dat gelijktijdig verwarmen en koelen niet kan plaatsvinden) | – |
| Regeling van de werking van thermische energieopslag (TES) C-1g · 4 niveaus | Continu opslagbedrijf | Koudeopslag geschikt voor flexibele sturing via netsignalen (bijvoorbeeld vraagsturing/DSM) | – |
| Regeling van de koudeopwekker C-2a · A · 4 niveaus | Aan/uit-regeling van de koudeproductie | Variabele regeling van het productievermogen afhankelijk van de belasting EN externe signalen van het net | niveau 2 of hoger |
| Volgordebepaling bij verschillende koudeopwekkers C-2b · 5 niveaus | Prioriteiten uitsluitend op basis van draaiuren | Volgordebepaling op basis van een dynamische prioriteitenlijst, inclusief externe signalen van het net | – |
| Rapportage van informatie over de prestaties van het koelsysteem C-3 · A · 5 niveaus | Geen | Centrale of externe rapportage van prestatie-evaluatie inclusief voorspelling en/of benchmarking, met daarbij voorspellend beheer en storingsdetectie | niveau 2 of hoger |
| Flexibiliteit en interactie met het net C-4 · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Geoptimaliseerde regeling van het koelsysteem op basis van lokale voorspellingen en netsignalen (bijvoorbeeld via modelgebaseerde predictieve regeling) | niveau 2 of hoger |
Rekenvoorbeeld
Staat alles in dit domein op niveau 0, dan draagt het domein niets bij. Op het hoogste niveau voor alle diensten stijgt de indicatieve totaalscore van dit gebouwtype met ongeveer 16 procentpunt (van 30 naar 46 procent, met alle andere domeinen op niveau 1).
Waarom telt koeling zo zwaar bij gemeentelijk vastgoed?
Gemeentehuizen, bibliotheken, wijkcentra en theaters vormen samen een gemengde portefeuille. De gebruikstijden lopen sterk uiteen: een theater draait 's avonds, een bibliotheek overdag.
Die diversiteit maakt het domein koeling binnen de Smart Readiness Indicator (SRI) extra belangrijk. Voor dit gebouwtype weegt koeling mee met een factor 2 van de 3, hoger dan gemiddeld.
Wat meet de SRI binnen het domein koeling?
De SRI beoordeelt gebouwen op basis van smart-ready diensten: concrete functies die aantonen hoe slim een gebouw omgaat met techniek. Binnen het domein koeling gaat het om tien diensten, elk met eigen functionaliteitsniveaus van 0 tot 4.
Enkele voorbeelden: de regeling van de koelafgifte per ruimte, het voorkomen dat verwarming en koeling tegen elkaar in werken (interlock), en de sturing van thermische energieopslag. Ook rapportage over prestaties en flexibiliteit richting het elektriciteitsnet horen erbij.
Voor gebouwen met gebouwtechnische installaties, ook wel gebouwautomatisering en controlesystemen (GACS) genoemd, boven 290 kilowatt kan dit soms van toepassing zijn bij dit gebouwtype. Vanaf eind 2024 is gebouwautomatisering verplicht boven die grens.
Wat betekent dit voor een gemeentelijke portefeuille?
Een gemeente beheert meestal geen los gebouw maar een hele reeks panden met verschillende bouwjaren en installaties. Een portefeuille-aanpak werkt daarom beter dan losse beoordelingen per pand.
De voorbeeldfunctie van publieke gebouwen speelt hierbij een rol. Veel gemeenten hebben ook een rapportageplicht over energieprestaties, en er zijn vaak subsidiemogelijkheden voor verbetering van gebouwautomatisering.
De Smart Readiness Indicator is op dit moment vrijwillig. De Europese Commissie moet uiterlijk 30 juni 2027 een gedelegeerde handeling aannemen die de SRI naar verwachting verplicht stelt voor utiliteitsgebouwen met installaties boven 290 kilowatt.
Wat betekent dit voor u
- Eigenaar
- Breng als eigenaar van gemeentelijk vastgoed in kaart welk functionaliteitsniveau de koelsystemen in uw portefeuille nu hebben, per gebouw en gezamenlijk. Dit geeft inzicht in waar investeringen in gebouwautomatisering het meeste effect hebben, mede met het oog op de verwachte verplichting vanaf 2027.
- Huurder
- Als gebruiker van een gemeentehuis, bibliotheek of wijkcentrum merkt u vooral het binnenklimaat: een ruimte die niet te koud of te warm aanvoelt, ook bij wisselende bezetting. Slimme koelregeling per ruimte zorgt ervoor dat energie niet wordt verspild wanneer een zaal leeg staat.
- Adviseur
- Let bij de beoordeling op de wisselende gebruikstijden binnen de portefeuille: een theater vraagt om andere sturing dan een bibliotheek. Controleer daarnaast of interlock tussen verwarming en koeling aanwezig is, want dit voorkomt onnodig energieverbruik en telt zwaar mee in de score.
Volgende stap
Wilt u weten waar uw gebouw staat?