Winkel en supermarkt · Koeling
Koeling in winkel en supermarkt: wat de SRI meet
Koeling is de spiegel van verwarming: per ruimte regelen, voorkomen dat verwarming en koeling tegen elkaar in werken, koude opslaan als stroom goedkoop is, en de koelmachine laten meebewegen met de werkelijke vraag.
In het kort
- 1Deze pagina laat zien hoe slim koelsystemen in winkels en supermarkten worden aangestuurd volgens de Smart Readiness Indicator (SRI).
- 2Voor dit gebouwtype telt het domein koeling voor 3 van de 3 punten, omdat koelmeubels en klimaatinstallaties veel energie gebruiken.
- 3De tabellen tonen per dienst welke functionaliteitsniveaus mogelijk zijn, van geen automatische regeling tot volledig netgestuurde koeling.
Weging van dit domein voor dit gebouwtype
Welke diensten meetellen
| Dienst | Laagste niveau | Hoogste niveau | Advies |
|---|---|---|---|
| Regeling van de koelafgifte C-1a · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Individuele ruimteregeling met communicatie en aanwezigheidsdetectie | hoogste niveau |
| Afgifteregeling voor TABS (koelmodus) C-1b · 4 niveaus | Geen automatische regeling | Geavanceerde centrale automatische regeling met intermitterend bedrijf en/of terugkoppeling op basis van de ruimtetemperatuur | – |
| Regeling van de temperatuur van koudwater in het distributienet (aanvoer of retour) C-1c · 3 niveaus | Constante temperatuurregeling | Vraaggestuurde regeling | – |
| Regeling van distributiepompen in netwerken C-1d · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Toerengeregelde pompsturing (extern vraagsignaal) | – |
| Interlock: gelijktijdig verwarmen en koelen in dezelfde ruimte voorkomen C-1f · 3 niveaus | Geen interlock | Volledige interlock (het regelsysteem zorgt ervoor dat gelijktijdig verwarmen en koelen niet kan plaatsvinden) | – |
| Regeling van de werking van thermische energieopslag (TES) C-1g · 4 niveaus | Continu opslagbedrijf | Koudeopslag geschikt voor flexibele sturing via netsignalen (bijvoorbeeld vraagsturing/DSM) | – |
| Regeling van de koudeopwekker C-2a · A · 4 niveaus | Aan/uit-regeling van de koudeproductie | Variabele regeling van het productievermogen afhankelijk van de belasting EN externe signalen van het net | hoogste niveau |
| Volgordebepaling bij verschillende koudeopwekkers C-2b · 5 niveaus | Prioriteiten uitsluitend op basis van draaiuren | Volgordebepaling op basis van een dynamische prioriteitenlijst, inclusief externe signalen van het net | – |
| Rapportage van informatie over de prestaties van het koelsysteem C-3 · A · 5 niveaus | Geen | Centrale of externe rapportage van prestatie-evaluatie inclusief voorspelling en/of benchmarking, met daarbij voorspellend beheer en storingsdetectie | hoogste niveau |
| Flexibiliteit en interactie met het net C-4 · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Geoptimaliseerde regeling van het koelsysteem op basis van lokale voorspellingen en netsignalen (bijvoorbeeld via modelgebaseerde predictieve regeling) | hoogste niveau |
Rekenvoorbeeld
Staat alles in dit domein op niveau 0, dan draagt het domein niets bij. Op het hoogste niveau voor alle diensten stijgt de indicatieve totaalscore van dit gebouwtype met ongeveer 17 procentpunt (van 29 naar 46 procent, met alle andere domeinen op niveau 1).
Waarom telt koeling zo zwaar voor winkels en supermarkten?
Winkels en supermarkten hebben een aanhoudende koelvraag. Verlichting warmt de ruimte op, koelmeubels draaien continu en klanten komen en gaan door openstaande deuren. Daardoor is koeling een van de grootste energieposten in dit gebouwtype.
In de methodiek van de Smart Readiness Indicator (SRI) weegt het domein koeling daarom voor het volledige gewicht van 3 van de 3 punten. Elke verbetering in de aansturing van koelsystemen heeft dus direct effect op de totale score.
Welke diensten vallen onder het domein koeling?
Het domein bestaat uit meerdere smart-ready diensten. Ze regelen de afgifte van koude aan ruimtes, de temperatuur van het koudwaternet, de pompen die dat water rondpompen en de koudeopwekker zelf.
Voor supermarkten is de regeling van de koudeopwekker (C-2a) bijzonder relevant, omdat koelmeubels vaak dezelfde installatie delen als de klimaatbeheersing. Een volgordebepaling tussen meerdere opwekkers (C-2b) kan dan het rendement verhogen.
Ook de interlock-functie (C-1f) is belangrijk. Deze voorkomt dat verwarming en koeling in dezelfde ruimte tegen elkaar in werken, wat anders energie verspilt zonder comfortwinst.
Wat betekenen de functionaliteitsniveaus in de praktijk?
Elke dienst kent niveaus van 0 tot 4. Niveau 0 betekent meestal geen automatische regeling. De hoogste niveaus voegen communicatie toe tussen regelaars, aanwezigheidsdetectie of koppeling met netsignalen voor vraagsturing.
Bij thermische energieopslag (C-1g) loopt de schaal van continu opslagbedrijf tot koudeopslag die flexibel kan reageren op signalen van het elektriciteitsnet. Dat laatste niveau maakt het mogelijk koude op te slaan wanneer stroom goedkoop is.
Rapportagediensten zoals C-3 laten zien of het systeem alleen actuele metingen toont, of ook voorspellingen en storingsdetectie biedt. Dat laatste helpt om onderhoud te plannen voordat een storing optreedt.
Wat betekent dit voor de verplichting boven 290 kW?
Grotere winkelcentra en supermarkten met een installatie boven 290 kW vallen mogelijk onder toekomstige regelgeving. De Europese Commissie moet uiterlijk 30 juni 2027 een gedelegeerde handeling aannemen die de Smart Readiness Indicator (SRI) naar verwachting verplicht stelt voor dit soort gebouwen.
Tot die tijd blijft de indicator vrijwillig. Gebouweigenaren kunnen er nu al voor kiezen om hun koelsysteem te laten beoordelen, als voorbereiding op toekomstige eisen.
Wat betekent dit voor u
- Eigenaar
- Laat de koelinstallatie beoordelen op de diensten binnen dit domein, vooral de regeling van de koudeopwekker en de interlock tussen verwarming en koeling, omdat koeling hier het volledige gewicht draagt in de score. Een hoger functionaliteitsniveau kan het energieverbruik verlagen en het gebouw voorbereiden op een mogelijke toekomstige verplichting boven 290 kW.
- Huurder
- Als huurder merk je een beter geregeld koelsysteem vooral aan een stabieler binnenklimaat, zonder dat koeling en verwarming elkaar tegenwerken. Ook koelmeubels die efficiënter draaien, dragen bij aan lagere gedeelde energiekosten in het gebouw.
- Adviseur
- Kijk bij de beoordeling specifiek naar de aanwezigheid van een interlock tussen verwarmings- en koelsystemen en naar het niveau van volgordebepaling bij meerdere koudeopwekkers, want dit zijn vaak onderschatte verbeterpunten in winkels en supermarkten. Houd rekening met de volledige weging van dit domein, omdat elke stap in functionaliteitsniveau hier zwaarder telt dan in gebouwtypen waar koeling een kleinere rol speelt.
Volgende stap
Wilt u weten waar uw gebouw staat?