Zorggebouw · Koeling
Koeling in zorggebouw: wat de SRI meet
Koeling is de spiegel van verwarming: per ruimte regelen, voorkomen dat verwarming en koeling tegen elkaar in werken, koude opslaan als stroom goedkoop is, en de koelmachine laten meebewegen met de werkelijke vraag.
In het kort
- 1Deze pagina laat zien hoe slim koelsystemen in zorggebouwen worden beoordeeld met de Smart Readiness Indicator.
- 2Zorggebouwen draaien 24 uur per dag en hebben regelbaar comfort per kamer nodig, dus koeling telt zwaar mee in de score.
- 3Het domein Koeling krijgt hier een weging van 2 op 3, met tien diensten die samen bepalen hoe hoog het gebouw scoort.
Weging van dit domein voor dit gebouwtype
Welke diensten meetellen
| Dienst | Laagste niveau | Hoogste niveau | Advies |
|---|---|---|---|
| Regeling van de koelafgifte C-1a · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Individuele ruimteregeling met communicatie en aanwezigheidsdetectie | niveau 2 of hoger |
| Afgifteregeling voor TABS (koelmodus) C-1b · 4 niveaus | Geen automatische regeling | Geavanceerde centrale automatische regeling met intermitterend bedrijf en/of terugkoppeling op basis van de ruimtetemperatuur | – |
| Regeling van de temperatuur van koudwater in het distributienet (aanvoer of retour) C-1c · 3 niveaus | Constante temperatuurregeling | Vraaggestuurde regeling | – |
| Regeling van distributiepompen in netwerken C-1d · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Toerengeregelde pompsturing (extern vraagsignaal) | – |
| Interlock: gelijktijdig verwarmen en koelen in dezelfde ruimte voorkomen C-1f · 3 niveaus | Geen interlock | Volledige interlock (het regelsysteem zorgt ervoor dat gelijktijdig verwarmen en koelen niet kan plaatsvinden) | – |
| Regeling van de werking van thermische energieopslag (TES) C-1g · 4 niveaus | Continu opslagbedrijf | Koudeopslag geschikt voor flexibele sturing via netsignalen (bijvoorbeeld vraagsturing/DSM) | – |
| Regeling van de koudeopwekker C-2a · A · 4 niveaus | Aan/uit-regeling van de koudeproductie | Variabele regeling van het productievermogen afhankelijk van de belasting EN externe signalen van het net | niveau 2 of hoger |
| Volgordebepaling bij verschillende koudeopwekkers C-2b · 5 niveaus | Prioriteiten uitsluitend op basis van draaiuren | Volgordebepaling op basis van een dynamische prioriteitenlijst, inclusief externe signalen van het net | – |
| Rapportage van informatie over de prestaties van het koelsysteem C-3 · A · 5 niveaus | Geen | Centrale of externe rapportage van prestatie-evaluatie inclusief voorspelling en/of benchmarking, met daarbij voorspellend beheer en storingsdetectie | niveau 2 of hoger |
| Flexibiliteit en interactie met het net C-4 · A · 5 niveaus | Geen automatische regeling | Geoptimaliseerde regeling van het koelsysteem op basis van lokale voorspellingen en netsignalen (bijvoorbeeld via modelgebaseerde predictieve regeling) | niveau 2 of hoger |
Rekenvoorbeeld
Staat alles in dit domein op niveau 0, dan draagt het domein niets bij. Op het hoogste niveau voor alle diensten stijgt de indicatieve totaalscore van dit gebouwtype met ongeveer 16 procentpunt (van 30 naar 46 procent, met alle andere domeinen op niveau 1).
Waarom telt koeling zo zwaar in een zorggebouw?
Een verpleeghuis of zorgcentrum is nooit leeg. Bewoners verblijven er dag en nacht, en een nachtverlaging zoals in een kantoor is niet mogelijk. Daardoor moet het koelsysteem continu op een stabiel comfortniveau presteren, per kamer regelbaar, zonder onderbrekingen.
Binnen de Smart Readiness Indicator (SRI), een Europese methodiek die de digitale slimheid van een gebouw meet, krijgt het domein Koeling voor dit gebouwtype een weging van 2 van de 3 mogelijke punten. Dat is hoog vergeleken met andere domeinen en toont hoe belangrijk goed geregelde koeling is voor kwetsbare bewoners.
Welke smart-ready diensten vallen onder dit domein?
Het domein Koeling bestaat uit tien smart-ready diensten, functies die de SRI-methodiek gebruikt om automatisering te beoordelen. Elke dienst heeft functionaliteitsniveaus van 0 (geen automatische regeling) tot 4 (volledig geautomatiseerd en netbewust).
- C-1a regelt de koelafgifte per ruimte, essentieel voor comfort per kamer in een zorgomgeving.
- C-1f voorkomt dat verwarming en koeling in dezelfde ruimte tegen elkaar werken, een veelvoorkomend energielek.
- C-1g stuurt de opslag van koude aan, zodat een gebouw kan profiteren van goedkope stroommomenten.
- C-2a en C-2b regelen hoe de koudeopwekker en meerdere opwekkers samen presteren.
- C-3 zorgt voor rapportage van prestaties, inclusief storingsdetectie, cruciaal wanneer techniek uitvalt bij kwetsbare bewoners.
- C-4 maakt het systeem geschikt voor flexibele sturing via netsignalen, ook wel vraagsturing genoemd.
Wat betekent dit voor de score van het gebouw?
Elke dienst wordt beoordeeld volgens drie kernfunctionaliteiten, met gelijk gewicht: energie-efficiëntie, reactie op behoeften van gebruikers, en flexibiliteit richting het elektriciteitsnet. Samen bepalen deze de score in een van zeven klassen, van onder 20 procent tot 90 tot 100 procent.
Voor een zorggebouw ligt de nadruk vaak op storingsmelding en individuele ruimteregeling, omdat deze direct invloed hebben op gezondheid en comfort van bewoners. Een lage score op deze diensten wijst op risico's die verder gaan dan alleen energieverbruik.
Wat betekent dit voor u
- Eigenaar
- Als eigenaar van een zorggebouw is het zinvol om te controleren of de koelafgifte per kamer regelbaar is en of storingen automatisch worden gemeld, want uitval raakt direct kwetsbare bewoners. Investeren in individuele ruimteregeling en prestatie-rapportage verlaagt risico's en kan de SRI-score aanzienlijk verhogen.
- Huurder
- Bewoners en zorgpersoneel merken een goed geregeld koelsysteem vooral aan een stabiele temperatuur per kamer, ook tijdens warme periodes, zonder dat verwarming en koeling elkaar tegenwerken. Bij storingen zorgt automatische melding ervoor dat problemen sneller worden opgelost, wat het comfort en de veiligheid ten goede komt.
- Adviseur
- Let bij de beoordeling op de aanwezigheid van individuele ruimteregeling (C-1a) en interlock tussen verwarmen en koelen (C-1f), omdat deze in zorggebouwen zwaarder wegen dan in andere sectoren. Controleer ook of prestatie-rapportage (C-3) storingsdetectie omvat, gezien de 24-uursbezetting en de beperkte tolerantie voor uitval.
Volgende stap
Wilt u weten waar uw gebouw staat?