Methode A, B en C

De Europese Commissie wilde een indicator die voor een rijtjeswoning net zo bruikbaar is als voor een luchthaventerminal. Dat lukt niet met één vragenlijst. Een uitgebreide beoordeling van 54 diensten kost bij een woning meer tijd dan hij oplevert. Bij een groot kantoor met een gebouwbeheersysteem is een korte lijst juist te grof.

Daarom bevat Gedelegeerde Verordening (EU) 2020/2155 twee catalogi. De vereenvoudigde catalogus heet methode A, de uitgebreide catalogus methode B. Beide leiden tot een percentage op dezelfde schaal en tot een van de zeven klassen. De rekenweg is identiek, alleen het aantal beoordeelde diensten verschilt.

Tijdens de nationale testfases is met beide catalogi gewerkt. Daaruit kwam ook de wens voor een derde variant, gebaseerd op meetdata in plaats van op waarneming. Die variant wordt aangeduid als methode C of als de in-use benadering.

Methode A gebruikt 27 diensten uit dezelfde negen domeinen. Per domein blijven de diensten over die het meeste onderscheid maken. Voor verwarming is dat bijvoorbeeld de regeling van de warmteafgifte en de opwekking, niet elke pomp en elke buffer apart.

De beoordeling gebeurt meestal ter plaatse, in enkele uren, en steunt op waarneming en documentatie. In verschillende lidstaten is methode A gekoppeld aan het energielabel, zodat één bezoek twee resultaten oplevert. Dat is ook de route die de meeste testfases hebben gevolgd.

De keerzijde is diepgang. Methode A laat weinig ruimte voor nuance bij complexe installaties. Bij een gebouw met warmte-koudeopslag, meerdere opwekkers en een uitgebreide regeltechniek onderschat de uitkomst vaak wat er werkelijk staat.

Methode B loopt alle 54 diensten langs. De beoordelaar bekijkt niet alleen of een functie aanwezig is, maar ook hoe zij is ingesteld. Een gebouw met aanwezigheidsdetectie die op de maximale nalooptijd staat, haalt niet hetzelfde niveau als een gebouw dat de detectie echt gebruikt.

Deze methode is de logische keuze voor gebouwen die onder de gebouwautomatiseringsplicht vallen. Veel van de gevraagde functies, zoals continue monitoring en storingsdetectie, zijn ook diensten in de SRI-catalogus. De beoordeling levert dan meteen inzicht op in beide verplichtingen.

Reken op een dag of meer voor een middelgroot kantoor, plus voorbereiding. Het resultaat is een lijst met diensten en niveaus. Die lijst is direct bruikbaar als verbeterplan: elke dienst onder het maximum is een mogelijke maatregel. Zie de maatregelen per dienst.

Methode A en B beoordelen wat er is en hoe het is ingesteld. Zij zeggen niet of de regeling in de dagelijkse praktijk ook doet wat de bedoeling was. Een aanwezigheidsmelder die is overbrugd, ziet een beoordelaar niet altijd. De in-use benadering wil dat gat dichten door meetgegevens uit het gebouwbeheersysteem te gebruiken.

Deze aanpak wordt in Europese vervolgstudies en in normalisatiewerk uitgewerkt. Zij staat niet in de verordening uit 2020 en is dus geen formele derde methode met een eigen certificaat. Wie er nu mee werkt, doet dat naast een reguliere beoordeling volgens methode A of B.

Voor gebouwen met veel meetpunten is de aanpak toch interessant. Zij maakt zichtbaar dat de score na twee jaar bedrijfsvoering daalt, bijvoorbeeld omdat instellingen zijn overschreven. Zie ook het domein monitoring en regeling.